काठमाडौँ । अमेरिका र ईरानबीच लामो समयदेखि जारी राजनीतिक, कूटनीतिक तथा सैन्य गतिरोधका कारण मध्यपूर्व क्षेत्रको अवस्था अत्यन्तै संवेदनशील बनेको छ। दुवै देशबीच बढ्दो तनावका बीच ओमानमा हुन लागेको उच्चस्तरीय बैठकलाई सम्भावित द्वन्द्व टार्ने महत्वपूर्ण कूटनीतिक प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
अमेरिका र ईरानबीच मुख्यतः ईरानको परमाणु कार्यक्रम, क्षेप्यास्त्र परीक्षण, तथा क्षेत्रीय सुरक्षा र प्रभावलाई लिएर गम्भीर मतभेद रहँदै आएको छ। पछिल्लो समय दुवै पक्षबाट आक्रामक बयानबाजी, सैन्य अभ्यास र तयारीका संकेतहरू देखिन थालेपछि मध्यपूर्वमा युद्धको जोखिम बढेको विश्लेषण गरिएको छ।
अमेरिकाले ईरानमाथि दबाब बढाउँदै कूटनीति नै प्राथमिक विकल्प भएको दाबी गर्दै आएको छ। तर आवश्यक परे सैन्य विकल्प पनि खुला रहेको संकेत अमेरिकी नेतृत्वबाट दिइँदै आएको छ। यसैबीच ईरानले आफ्नो राष्ट्रिय सार्वभौमिकता र सुरक्षासँग सम्झौता नगर्ने स्पष्ट अडान दोहोर्याएको छ।
यही तनावपूर्ण परिस्थितिमा ओमानमा हुन लागेको अमेरिका–ईरान बैठकलाई अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिएको छ। ओमान लामो समयदेखि मध्यस्थकर्ताको भूमिकामा रहँदै आएको देश भएकाले यस पटकको बैठकबाट संवादको नयाँ ढोका खुल्ने अपेक्षा गरिएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार बैठक सफल भए परमाणु कार्यक्रम र क्षेत्रीय तनाव कम गर्ने दिशामा केही प्रगति हुन सक्छ। तर वार्ता असफल भए मध्यपूर्वमा थप अस्थिरता फैलिनुका साथै सैन्य द्वन्द्वको सम्भावना पनि बढ्न सक्ने चेतावनी दिइएको छ।
मध्यपूर्वमा अमेरिका र उसका सहयोगी राष्ट्रहरूको सैन्य उपस्थितिसँगै ईरानको प्रतिकारात्मक रणनीतिले क्षेत्रीय शक्तिसन्तुलन झन् जटिल बनेको छ। यसले विश्व राजनीति, तेल बजार र अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षामा समेत गहिरो प्रभाव पार्न सक्ने देखिएको छ।
यसै कारण, ओमान बैठकलाई केवल दुई देशबीचको वार्ता मात्र नभई मध्यपूर्वको भविष्य निर्धारण गर्ने कूटनीतिक प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
